PARVAS FORMIGAS

Mentres pasaba o ferro ás pequenas prendas da miña pequena prenda, vin un documental sobre o espazo e o tempo. E decateime de canto choca o transcendental, o astrofísico e o case metafísico* coas absurdas preocupacións e os moi humanos comportamentos.

O tempo e o espazo cósmicos son unha monstruosidade en comparanza coa insignificancia nosa. E, así e todo, seguimos mentindo, sorrindo ás persoas que non nos gustan, ofrecendo beixos e apertas ao próximo á vez que lle facemos mentais xuízos sumarísimos, ou dando a razón insultando mentalmente pola carencia de razón.

E a bóla do mundo vira entornada no valse interestelar pola inefable cantidade dos corpos celestes. Vira. Rotación, translación, quasares, relatividade, non tempo, anos luz, constelacións, galaxias… inmensidade. Infinito… Imbécil. Porque, na inmensidade, nós cada vez nos facemos mais pequenos, concedendo importancia e entrando no xogo perpetuo das cousas insignificantes que contextualizan á mediocridade na condición humana.

*O astrofísico é ás veces metafísico para miña comprensión limitada.

Unha formiga

COLECTIVO INCONSCIENTE

Nota: pido previamente desculpas a C. G. Jung por esta divagación.

Pensen nos milleiros de millóns de humanos que conformaron a humanidade dende a orixe dos tempos. Pensen despois no coñecemento que estas persoas foron legando á conciencia colectiva (ou, se me apuran, inconsciencia colectiva). Pensen que, se houbese posibilidade de almacenar recordos nos xenes, estes poderían transmitirse de xeración en xeración. De aí o segredo das regresións hipnóticas e as patrañas sobre outras vidas vividas (perdónenme os científicos, os puristas e Iker Jimenez).

Xa sei que estes razonamentos un tanto pedestres e seudotranscendentais cheiran á teoría do inconsciente colectivo de Carl Gustav Jung, psiquiatra suízo que desenvolveu unha teoría co “Inconsciente colectivo” como concepto básico. Dita teoría establece que hai unha linguaxe común aos seres humanos de todos os tempos e lugares do mundo, conformado por símbolos primitivos cos que se expresa un contido da psiquis que está alén da razón, transmitida a saber como.

Cada vez cobra máis forza, pois, collendo ao señor Jung da man e sen entendelo moito, a explicación de que esa linguaxe propagada á humanidade total faga de nós un «colectivo inconsciente» dende a orixe dos tempos. Sen demasiado interese en razonar, en saber, en autocoñecerse, en convivir democráticamente. Con moito interese en pensarse superior aos demáis, en amosarse bruto, animal e instintivo, en satisfacer os instintos…

Ás veces penso que, por mor desa transmisión lingüística cargada de máis vicios ca virtudes, a humanidade pulula cega, inconsciente da súa propia transcendencia, formando inconscientemente un grande “COLECTIVO INCONSCIENTE” Para cando un despertar??????

Un individual inconsciente

RELATO CÍCLICO

A humanidade móvese entre moita repetición e pouca innovación

Vivimos de xeito inconsciente nun sistema de aconteceres ciclados. Os veráns, cun verán máis nas portas, as festas de Ourense, cunha festa máis a piques de comezar, os gobernos de esquerda e de dereita, cun goberno de dereita na Galicia e outro a piques de chegar a nivel nacional… e é que nos repetimos como humanos que somos, reiterativos, intermitentes, pero sempre acudindo ao punto de partida. De que serve innovar? de non moito, pois.

A invasión do Iraq xa se fixo polos mongois en Bagdad no ano catapún. Calquera berro ou discrepancia conduce a un conflito que desencadena unha guerra. E as guerras son todas o mesmo. A democracia xa a había na Grecia clásica, antes dos reinados tiránicos. O laicismo moderno e progresista xa se deu na época da Ilustración. O “turismo termal” xa se deu na época da romanización.

Todo o anterior fainos sentir arrepíos ao pensar que neste suposto século XXI da suposta era que nos contextualiza pode chegar calquera cousa en estado de repetición histórica. Botemos a vista no rango de tempo dende hai cinco mil anos até hoxe e poñámonos a tremer. Dígocho eu.

…E TI DE QUEN ES?????

Aos ollos dun entendido en fundamentos de política pura as eleccións europeas amosaron que a cidadanía ten predilección polo capital e a propiedade privada en detrimento das políticas sociais, cando en realidade, a férrea realidade nos di que, pese a que as cores políticas definan un corpus de ideas concretísimas, a masa seguimos votando dende o punto de vista castigador ou dende o punto de vista de pertenza a un grupo pechado.

-Hai unha crise tremenda. Ides ver, vóulle votar aos azuis… como se a crise non fose unha ameaza xordida de vello en américa…
-Eu son dos vermellos de toda a vida… coma se os parámetros non cambiaran cos anos e as persoas non fixeran análises de conciencia…

É que seguimos a darlle o mesmo trato á política e ao fútbol, no canto de racionalizar calquera paso que se dea, pois ela, a política, queirámolo ou non, representanos. Así, sen racionalizar, votamos á dereita sendo fillos de obreiros, ou votamos á esquerda pisando a calquera con tal de ter ben chea a despensa da nosa familia.

E vostede de quen é? De Kas laranxa ou Kas limón? Dos brancos ou dos negros? Dos azuis ou dos vermellos? Dos tigres ou dos leóns? Do Barcelona ou do Madrid? Dos indios ou dos vaqueiros? Dos bos ou dos malos? Dos republicanos ou dos nacionais? En definitiva Do PP ou do PSOE? Non. Non se trata deso. Trátase, penso, de coñecer en todo intre as características do pavimento que pisamos.

Non é cuestión de pertencer por pertencer nin de empregar o voto como castigo. Cada un no seu recadro da existencia pero sabendo sempre por que.

NIN MAIS NIN MENOS… MEDIA

En canto aos medios de comunicación ultravisuais (pobre libro) hoxe está todo deostado, mais este que subscribe pensa que temos o que queremos; e o que somos. Os programas do corazón, que ninguén ve, son líderes de audiencia nas sobremesas, adormecendo a propios e estraños recen comidos, coa súa bazofia “informativa”. Supervivientes, Gran Hermano e Operación Triunfo van polas edicións vixésimas, cada vez nos petardean máis con series sobrenaturais, criminalísticas ou castizas, porque seguen a tendencia que vende. Da mediatizada figura dos políticos mellor non falar. E, queirámolo o non o queiramos, nos representan. Tanto os programas, como as series, como o xeito amarelo de contar as novas nos telexornais como os políticos. Todo é unha representación nosa.

Pero saben o que lles digo? que nin sequera meu maxín escribidor é quen de imaxinar unha sociedade española diferente, con contidos culturais televisivos nos prime times, co noso alumnado á cabeza do alumnado europeo e mundial en canto a rendemento académico. Non. Non son quen de pre-velo, de imaxinalo, de avanzarme a un presente paralelo de hipótese. Non será que esta sociedade galega e española nosa estivese dende sempre predeterminada? Alguén de vostedes imaxina algo alternativo? Cómo? Non será así e punto? Non será que noso carácter comunitario determina o que nos ocorre? Opinións neste foro, por favor.

CHANZOS

Mentres gozaba coas buxainas, sobres sorpresa, paracaídas de un peso, picolandia, petazetas, cromos de Ulisses 31, ou de E.T., ou de V, ou de Comando G, agardaban pacientes envoltos no arrecendo de tempo tinta e po Edgar Allan Poe, Emilio Salgari, Julio Verne, Isaac Asimov, H.P. Lovecraft, Conan Doyle…

Unha vez esquecidas as lambetadas e postos ollos, mente e corazón nestes clásicos, agardaban pacientes envoltos no arrecendo de po, tempo e tinta Proust, Joyce, Ortega, Kafka, Mann, Stendhal, Paul Valery, Camus, Borges, Milton, Cela, Pessoa… vivos e sabios, pendentes ou pouco pendentes do lector. Pero sempre eternos, agardando, pacientes. Mentres eu, inxenuo, ocupaba o anterior chazo.

E resulta que, sen esquecer os dous chanzos anteriores, unha vez medio asimiladas as ensinanzas dos habitantes dos segundo chanzo aparezo no terceiro cun sabios que, sen sabelo, agardaban por min, pacientes, envoltos no cheiro de tinta e “intempo”: Juan Goytisolo, José Saramago, Sandor Marai, Javier Marías, Eduardo Mendoza, Xosé Carlos Caneiro, Lóbo Antunes, Milan Kundera, Imre Kertesz… E así seguirán facéndome medrar e constituíndo chanzos dunha escalinata que se sube a si mesma.

PD: non teñen que suscribir estas divagacións. A literatura nunca nos ha de salvar

Jorge Emilio Bóveda

VIRUS

O sol fíltrase polas fendas da xanela pechada e arrecende a preludio estival, máis eu, que funciono coa luz do sol, non me atopo ben. Unha catarreira “anacrónica” apoderouse de min a través dun virus invisible e nin me deixa respirar, nin discernir, nin ler, pensar, dilucidar… escribir. Pois isto que len é o ditado á miña man dereita* dun intruso que habita un sector recóndito no meu maxin. Un sector somentes. O resto está enfermo, estou maliño igual có mundo, teño un virus que con amor me contaxiou miña filliña. Un virus que soluciona grande parte dos informes médicos e dos que meu ordenador ten a ducias, seguro, filtrados da internet como donicelas afiadas e ociosas.

O mundo tamén está ateigado de virus, e non me refiro a sensacionalismos tales como a Gripe do porco, eufemísticamente chamada Gripe A, esas non son mais ca estrataxemas para manternos preocupados. O mundo padece do virus da cobiza, e mentres ese virus non se erradique, que non se erradicará, seguirá enfermo; seguirá maliña esta bóla con forma de mandarina que vira. Penso que non hai vacina para a cobiza que mantén as desigualdades mundiais como están e as políticas internacionais como conflitos de intereses económicos…

Como dicía aquel chiste vello das prostitutas pouco agraciadas físicamente que insultaban a un viandante bebido chamándolle borracho e este replicaballes: si, pero a mín pásame mañá. Meu virus seguro que esvaece mañá por motivo dos fármacos prescritos polos médicos, pero ao mundo seguiralle a quedar a condea a galeras da enfermidade terminal da cobiza. Si, terminal, escribin terminal, e pódolles asegurar que son unha das persoas máis optimistas que vostede poida coñecer.

Con cariño

Un enfermo

FAUSTO FICCIÓN

Hai persoas de idade que tratan aos novos como se a xuventude fose un defecto ou unha condea. Coma se a menor experiencia fose un lastro e até os hai que se amosan despectivos ante unha trintena vivida por outros. Como se os novos fosen culpables da súa cronoloxía. Resulta absurdo pero pódolles asegurar que existen homes e mulleres de máis de sesenta anos que amosan este rango.

Será polo terrible cíclope da envexa? Será por deformación educativa cara os fillos propios? Será por pedestre e simple repugnancia? Será porque a vellez aborrece? Será porque os medios de comunicación enaltecen á xuventude como o valor seguro e case único na sociedade? Será por resentimento vital? Será porque a panacea da eterna xuventude é só iso, unha panacea? Será porque o tempo asoballa? Será porque os reloxos nos engulen? Sexa polo que sexa estes sexaxenarios e estas sexaxenarias non perciben que a condea da xuventude se cumple dun día para o outro. Ai!

Un que día a día é menos novo

LER NOVELAS

Teño un amigo, un bo amigo, que me razona a cotío seu profundo desintererese pola novelística en xeral e por Javier Marías en particular, aducindo que os escritores botan cincocentas páxinas para dicir unha soa cousa e que o que quixer en verdade adquirir cultura debería ler libros de ensaio. Materias concretas que leven da man ao lector cara o coñecemento.

Discrepo absolutamente desa idea, pero supoño que meu amigo se atopa na fase previa ao costume de ler novelas e, se chegara a coller o hábito, toparía a conclusión de que da “ficción” (el engloba toda a novelística nesa palabra horrorosa), da novela das ideas ou de autor, ou de ideas de autor, si se aprende, e ademais se aprehende, e en grande cantidade e calidade. Pois ler novelas non é máis ca DESCUBRIR A REALIDADE A TRAVÉS DE MUNDOS PARALELOS.

Esta idea do descubrimento da realidade a través dos paralelos mundos dos libros engarza ben coa idea principal do discurso de ingreso na Real Academia da Lingua Española de Carlos Castilla del Pino, que dicía, grosso modo, que as personaxes novelescas describen mellor a realidade porque ábrense máis intensamente. Idea esta que non é a primeira vez que amoso nestas perspectivas e que está case convertida en leit motiv na miña novela en castelán El Gallo de Morón (Liberlibro). É importante. A idea e ler novelas. Créanme.

Un escribidor

CABEZA DE TURCO

Os problemas sempre están fóra de nós.
A culpa de todo téñena os demais.
Hai conspiracións “xudeomasónicas” ao noso redor
nós non somos culpables de nada.

Pepe era un vello medroso que vivía coa súa muller Isolina nunha aldea chamada Loirás. Era unha vila pequena cun grande camposanto que se estendía como podía ao redor dunha igrexa tan vella como a vida. Unha igrexa alta e rexa cunha torre que polo día amosaba o paso do tempo coas súas manchas de lique, e pola noite destacaba oufana contra a luz pálida da lúa.

Conta a lenda que nun pasado moi, moi afastado, na noite de fieis defuntos, un monstro xigante viaxaba dende o pasado máis pasado cara o presente máis presente e sentaba no tellado da igrexa, apertándose ao campanario para que seu corpo enormísimo non escorregara. Chegaba para render contas e ouveaba cun son tremelicante pero terrible o nome do vindeiro veciño do pobo que ía morrer.

Cando chegou a noite do trinta e un de outubro do ano dous mil e nove, ao Pepe, estando na cama, véuselle á mente a lenda do monstro do pasado e, cando estaba a piques de se cubrir coa manta para esquecelo, escoitou un salaio, un besbello, un berro, un ouveo terrible que fixo que os pés se lle conxelaran e lle rubisen calafríos dende as pernas até as costas. No ouveo percibíase con claridade “Pepe”, “Peeepeee”, “Peeeeeeeepeeeeeeee” e o vello lembrou que, segundo a lenda, o monstro do pasado avisaba da morte do seguinte aldeán. Lonxe de acabar de morrer co medo, ocorréuselle unha idea abraiante…

Baixou ás apalpadas cara a cociña; escura e tebrosa, púxose de xeonllos e meteu a man debaixo da artesa que a Isolina enchía de comida cada día. Moveuna dunha beira á outra até que súa man topou o que fora buscar: unha caixa grande de mistos. Fóra, na igrexa, o son terrible do monstro non calaba: “Pepe”, “Peeepeee”, “Peeeeeeeepeeeeeeee”.

O vello abriu a caixa e tirou dela con dous dedos unha cascuda gorda e feísima que tiña agochada en tal sitio porque sempre lle chamaran a atención aqueles animais pola súa resistencia, polo seu aguante. E porque á señora Isolina lle daba moito noxo. Achegouna aos ollos e besbellou:

—Xa sei como te chamarei: Pepe. Serás a cascuda Pepe.

Á mañá seguinte o becho amenceu morto, coas patas cara arriba.

Un contista
Jorge Emilio Bóveda